Texte du 2021-02-20 - 150 Johr Schüelpflìcht

 

20-02-2021

150 Johr Schüelpflìcht

Sitter wenn ìsch Schüelpflìcht ìm Elsàss ?” frogt dr Schüelmeischter. Ohna dr Fìnger z’lìpfa schrèia àlla Schialer : « 1881 – Nei Kìnder, ìhr sìnn uffem Holzwag. D Schüelpflìcht ìsch ìm Elsàss igfiahrt wora ànna 1871, zeh Johr vor da Gsetzer vom Jules Ferry. Gràd vor 150 Johr, ja exàkt ànderthàlb Johrhundert ». No dr demiatiga Nìderlàg vo 1870, hàt Frànkrich s Elsàss un a Teil vo Lothrìnga ìm nèigegrìndeta ditscha Reich àbtratta. Eina vo da erschta Mààsnàhma vo dr Verwàltung ìsch gsì d Schüelpflìcht àm 18 Àprìl 1871 ifiahra, noch vor ebb dr Frìdavertràg vo Frànkfurt unterschrìwa wora ìsch. Dàs ìsch zwààr nur meeglig gsì wìe d Mentàlitäta bereit gsì sìn, d Ìnfrastuktura àm Plàtz, un s Lehrpersonàl kompetant, wenn o màngelhàft. Nàtirlig sìnn nìt àlla z’Frìda gsì doch s Schüelschwänza ìsch strofbàr wora, fer d Büewa vo 6 bis 14 Johr àlt un fer d Maidla vo 6 bis 13.

Leider ìsch dia Perioda hìnta noh vor àllem mìt Wärter wìe Entwalschung, Prìgelpedagogie, Kültürkàmpf, bezeichnet wora. Ma hàt àllerdìngs vergassa àss sogàr a Geischtliger a pààr Johra speeter hàt müassa züaga àss gànz Europa dia Schüalverwàltung benida hàt.

A Perioda, wo d Kìnder ìn dr Bubalaschüel, ìn ìhrer Müetersproch empfànga wora sìnn, wo d Schialer d Lob vom Kaiser Wilhelm gsunga han, o uff Elsassisch wenn’s bliabt, wo àn Wiahnachta, s Chrìschtkìndla ìm Krìppala glàcht hàt vor Freid wenn d Schialer a pààr Varsla ìn dr Sproch vum Harz uffgsajt han.

S ìsch d Perioda wo, ìn da Därfer, dr Herr Lehrer, a Perseenlikeit wora ìsch, un wo ar mìtem Herr Maire, un dr Herr Pfàrrer, da fàmosa Triumviràt bìlda hàt, wo d ältera Generàtion, àls hìt noch, mìt Sehnsucht erwähnt.

S ìsch d Perioda wo d elsasser Schüel sina Eigaschàfta ìn dr Màrmor gschrìwa hàt. A Lehrer hàt ìn sinera Schüelkronik gschrìwa : « Frànzeesch sì, kàn i nìt, Ditsch sì, màg i nìt, Elsasser bìn i un blib i ».

Dàs Erreigniss fiira war d Glagaheit fer àss ìn jeder Stàdt, ìn jedem Dorf, ìn jeder Schüel ebbis unternumma wìrd, fer àss d Kìnder wìssa wurum àss sìe d Gschìchta vom Elsàss mian känna, wurum sìe d Regionàlsproch mian beherrscha, un àss sìe ìhra Kàmeràda, wo üss àndera Gegenda kämma, dàs àlles känna erklära, mìt Stolz, un ohna dàs àbgeknutschta Schuldgfühl.

LEXIQUE

d Schüelpflìcht : l’obligation scolaire
a demiatiga Nìderlàg : une défaite humiliante
s Schüelschwänza : l’école buissonnière
d Prìgelpedagogie : la pédagogie de la férule
mìt Sehnsucht : avec nostalgie
d Eigaschàft : la spécificité
Frànzeesch sì, kàn i nìt, Ditsch sì, màg i nìt, Elsasser bìn i, un blib i : Français ne peut, Allemand ne daigne, Alsacien suis et resterai
a àbgeknutscht Schuldgfühl : un sentiment de culpabilité éculé.

 

Yves BISCH