Texte du 2020-08-15 - Elsassischi Tournoël

 

15-08-2020

Elsassischi Tournoël

In de Auvergne het’s e Schloss, Tournoël, wù vor e pààr Johrzehnte noch e Rüin ìsch gsì. Sine Ëijetìmmer, wù s Schloss ì de Noochkùmme vù de Fàmili de Chabrol ànne 2000 àbkäuft het, het ìnnerhàlb vù 20 Johr e üssgezëichneti Arwett gelëischt : e totàli Reschtaurìerùng, Müre, Plafond, Fanschter, Plattle, ùsw.

Wìeviel Millione het’r üssga ? Wëiss mr nìt – d’Fìehrere het’s salwer nìt gewìsst. Ën Bëispiel : d’Ballike vùm Häuptsààl sì ëne noochem àndere mìteme Helikopter enùfgflöjje worre. E so ne Beruefùng, fer àlles wàs ùnser gemënsàm Erbguet àbelàngt, ìsch schù zem bewùndere, zem lowe.

Ich wodd schriwe : zem noochmàche… Do ha mìr, ìm Elsàss, schù viel verlore. Nàtìerlig kà mr nìt jed Bajets edder jedi Kàschtall rette. Àwer wa mr seht, wìe schnall ùnseri Därfle ìhri Seel verlore ha, màcht’s ëm schù weh ! Häuptsachlig will’s widderscht geht.

Do e Maire wù sìch fer Gschìcht nìt intrassìert, därt Ëjjetìmer wù nix vùm Àlte wälle heere ùn lìewer bequam ìme Cube wohne (schlaacht berote vù Architekte wù nìt ìmmer s Schìesspùlver erfùnde ha), widderscht schkrüppellosi Màkler wù nùmme àn Glüwes danke…

Ùn eso verschwìnde Johr fer Johr hùnderti Fàchwarrikhiser ìm gànze Elsàss, do wù’s wenjer Tourischte gìtt, nàtìerlig, àwer nìt nùmme : de Greeßewàhn het mànichi do ùn därt getroffe, wù s Gsetz hat sodde e Làndschàft schìtze.

Villicht ha mr äu emol so Mäzene, wìe da vùm Schloss Tournoël. Bis därt ànne mìe mr hàlt d’Litt lehre : jà, mr kà modern ìme àlte Hüss lawe, äu mìt Fàchwarrik kà mr noochhàltig böie, de tràditionnell Böi mìt Gewìckeltes ìsch fer de Klimawàndel perfekt àgepàsst, ùsw. Làng sälle Verëne wìe ASMA (Association pour la sauvegarde de la maison alsacienne) lawe !

LEXIQUE

Ëijetìmmer : propriétaire
Noochkùmme : descendants
Ballike : poutres

s Bajets, d’Kàschtall : bâtisse en mauvais état
s Schìesspùlver erfìnde : inventer l’eau chaude
Greeßewàhn : folie des grandeurs
noochhàltig : durable
Gewìckeltes : torchis

 

Jean-Christophe MEYER, Bleschwiller