Texte du 2020-07-04 - Grian àgschmììrt

 

04-07-2020

Grian àgschmììrt

 

A hàlwa Dutzend frànzeescha Grossstädta, vu Strossburg bis Bordeaux, dur Besançon un Lyon (un oï Tours, Poitiers), sìnn sitter àm letschta Sunntig grian àgschmiirt. ‘S isch a « griana Walla » ewer s’Land gflossa, schribt d’Pressa.

Also ìsch àlles grìgelt. Dia Walla màcht s’Lawa klàr. Dr neia Maire vu Bordeaux hàt scho gwàrnt : « Àm And wara ìn dr Stadt kä Autos meh fàhra. » Ìn Pàris ìsch d’Anne Hidalgo nìt grian, àwer rosarot. Sa wìll oï d’Waga üss dr Stàdt üssawarfa, un hàt àgfànga. Mìtta ìm Confinement, hàt sa d’grossa Rivoli Stross (Oscht-Wescht vu Pàris) züa gmàcht. Un nìmma meh uf… Dr Automobilìscht, dàs ìsch dr Fìnd vu dr Plàneta !

Zwei Tag no dr griana Walla ìsch Fassana definitiv àbgschàlta wora. Noch a grosser Sig fer d’Ekologista… àwer nìt fer d’Umwalt ! D’r Claude Brender, maire vu Fassana hàt d’Làg zammagfàsst : « M’r mian jetz Strom ìmportiara vu Ditschlànd. »

Ditscher Strom heisst unvermeidlig Kohlastrom. Ìch hàn ànna 2015 a Reportage gmàcht ewer d’Mina vu Garzweiler, zwìscha Köln un Düsseldorf.

(https://www.lalsace.fr/actualite/2015/08/10/allemagne-pas-si-verte-la-transition).

Dàs Tàgboï Batriab gràtzt jeder Tàg hunderta Tonna Brünkohla àb, fer ìn dr Stromzentràla vu Neurath zfrassa z’ga. Toisiga Quàdràtkilometer Làndschàft sìnn vu machtiga Màschina ufgschlantzt. Bis ànna 2040 mian noch sechs Därfer vu dr Làndkàrta gstrìcha wara fer d’Brünkohla z’traffa. D’greeschta Finstàuib Verschmutzung ewer Paris kummt vu da zàhlricha Brünkohla Zentràla vu dr Rhur. Àwer dr Schuldig ìsch dr frànzeescha Autofàhrer !

Rund um d’Mina vu Garzweiler, sìnn Wìndtürbina gpflàntzt. Ìch bìn zwei Mol dert gsì. Zwei Mol hàn’i kä einziga Türbina gsah draja. ‘S ìsch scheen Watter gsì, ohna Wìnd. Wenn d’Schwowa proclamiara dàs d’helfta vu ìhra Energie ernèibàr ìsch, làcha sa d’Litt üss. Ìhra Kohla brennt Tàg un Nàcht, dr Wìnd un d’Sunna sìnn mehr àls d’helfta vu dr Zitt nìt vorhànda.

Àm 30. Juni ìsch Fassana gschlossa wora. 900 Megawatts frànzeescher Strom gehn verlora. Àwer màcha n’èich kä Sorga : D’Schwowa han am 30. Mai a gànz nèia Kohlazentràla igwèiht ìn Datteln (NordRhi-Westphàla). Sa prodüziart 1100 MW Strom. Ob d’Sunna schint un ob dr Wìnd bloost. Oder nìt.

LEXIQUE

àgschmììrt : badigeonné
Unvermeidlig : inévitablement
Tàgboï Batriab : mine à ciel ouvert
Brünkohla : lignite (jaune)
Finstàuib Verschmutzung : pollution aux particules fines.

 

Patrick FLUCKIGER