Texte du 2020-06-20 - Kollàteràlschàda

 

20-06-2020

Kollàteràlschàda

 

Ar ìsch ìmmer noch do dr Coronavirüs unsìchtbàr, hìnterlìschtig ! D ältera Litt, dia wo na bis jetz ewerlabt han, känne’s mìt Salbschtsìcherheit bstätiga, so na Krisa han sìe nonìt erlabt.

D Zàhla vo Krànka, Tota, sìnn vo Morga bis Nàcht ìn da Media verkìnda wora, un d Àngscht vo dam Virüs hàt Kollàteràlschàda verursàcht. Dr Covid-19 hàt ewerhànd ewer àlles àndera gnu. Wìevìel Pàtianta han ìhra notwandiga Behàndlunga uffga, oder verschoba ? Ìn wìevìel Opfer vo Hìrnschlàg, oder Harzìnfarkt hat känna ghulfa wara, wenn sìe ìn dr Zitt um Hìlf grüafa hatta ?

Gànza Bereicha vo dr Wìrtschàft, Kültür, Turismus sìnn stìllglegt wora, un dàs ìn fàscht àlla Lander vo dr Walt. Da Virüs hàt àlla Granza ewerschrìta. Vìel Pandemie han scho d Menscheit troffa, sèig’s ìn friehjera Zitta wìe zum Beispìel dr Schwàrza Tod, 1347-1352, oder ìn jìngera Zitta d spànischa Gripp, 1918-1920, unter àndera. S Wort Pandemie kummt zwààr vom griechisch, “pan” àlles, un “demos” s Volk. ‘S ìsch a Epidemie wo sìch ìn dr Bevölkerung vo ma gànza Kontinant, sogàr vo mehrera, wenn nìt vo àlla, verbreitet.

Da Coronavirüs hàt fàscht àlla unsera Sìcherheita plàtt glegt. Plätzlig sìnn d Menscha vo ewer 65, wo sìch noch gsund un munter gfühlt han, Risikopersona wora. Plätzlig hàt ma uff viel Sàcha müassa un känna verzìchta, denn d Gsundheit kummt nàtirlig vor àllem.

A Bìld kàn ìch trotzdam nìt vergassa. Ìm a Flìchtlìngslàger steht a Màma mìt viar kleina Kìnder, ohna Màska, ànra Üssteilung vo Nàhrungsmìttel. “Ja han sìe kè Àngscht àss sìe dr Coronavirüs verwìtscha ? frogt ma sìe. D Àntwort ìsch sofort ku. “Un wenn scho. Vo dam Virüs kà ma heila, àwer wenn ìch nit rìschkiar àss mina Kìnder känna assa, starwa sìe vor Hunger, un do ìsch nìmm z’halfa !” A àndera Flìchtlìng hàt die Bemerkung bstätigt : “Wàs nutzt dr Corona ewerlawa, un vo Hunger oder àn Àrmüat starwa.”

Ìnra àndera Feschtstellung kà ma nìt entgeh ! ‘S ìsch so vìel Hoffnung uff a àndera Walt, uff a àndera Lawesàrt entstànda wahrend dara schreckliga Perioda, un küüm seht ma so làngsàm s And vom Tunnel, namma d àlta Gwohnheita wìdder ewerhànd, un scho ìsch wìdder ìn viel Gebiata dr Tèifel loos.

LEXIQUE

d Kollàteràlschàda : les dégâts collatéraux
mìt Salbschtsìcherheit : avec assurance
a Flìchtlìngslàger : un camp de réfugiés
bstätiga : confirmer
ewerhànd namma : prendre le dessus.

 

Yves BISCH