Texte du 2020-01-18 - Wàs ìsch ùnseri Sproch ?

18-01-2020
 

Wàs ìsch ùnseri Sproch ?

Vor kùrzem bìwi mìt Frìnd àme Tìsch gsasse. Mr ha’s vùm Sprochrenner ghet, e Ranne wù 2020 fer’s eerschte Mol zwìsche Bàsel orgànisìert wùrd. S Gald wù verdìent wùrd säll ùnsere Sproch halfe.

Schnall sì mr ùff dìe Fröj gstoße : Wàs ìsch ùnseri Sproch, do ìm Elsàss ? S gìtt viel àntworte. Politischi, wìssenschàftligi, usw. D’ifrige Àhanger vù dare Sproch tëile sìch ì lütter Kàpallele i – wù sìch lëider mànchmol nìt lide känne.

Mànchi soeje àss d’Regionàlsproch Ditsch ìsch, ùn danke Schrìftsproch. Anderi soeje mr mìen s Elsassische nìt vergasse – àlso d’Mùndàrt, Àlemànnisch ù Fränkisch ìn àlle Variànte.

Gsetzlig wùrd d’Regionàlsproch ìm Elsàss eso definìert : « d’ditsch Sproch ìn ìhre diàlektàle Forme (Elsassisch) UN ìn ìhre Stàndàrdform (Hochditsch) ».

Àwer vù dam ìsch schù àlles äfters gereddt worre. Wàs mr ùnterstìtze sodd ? Bëidi. Ditsch ùn Elsassisch. Elsassisch mìtem Ditsche ìm Kìndergàrte, solàng àss’s ùm’s Mìndlige geht. Ditsch mìtem Elsassische speeter, wa’s ùm’s Schriwe ùn ùm’s Lase geht.

Jetz zerùck ze minere Fröj. Wàs ìsch ùnseri Sproch, do ìm Elsàss ? Se ìsch latz gstellt, ìm Fàll vùm Sprochrenner. D’Fröj sodd sì : fer wàs wälle d’Elsasser ranne. Ùn d’Àntwort, kännti wette, war folgendi : fer’s Elsassische.

Nix gëjje s Hochditsche, ìm Gëjjetëil. S Ditsche sodd de Stààt ìm hittige System widderscht, meh ùn besser ùnterstìtze. Àwer mìr Elsasser, mìr Bìrjer, mìen ùnseri Mùndàrte nìt vergasse. Nìt nùmme fer dìe Mìnderhëit wù se hit noch beherrsche. Äu fer dìe Mehrhëit wù se lëider nìmm beherrscht – wàs vor àllem de Fàll vù de jìngere Generàtione ìsch.

Ùn nìt vergasse : d’Mùndàrte sì äu de nàtìerlig Waj zem Hochditsche – wù dànk ìhne nìmm nùmme d’Sproch vù de Nochbre ìsch, àwer äu ùnseri. Fer e Elsassisch-Elsassischi Versehnùng.

LEXIQUE

Ifrig : fervent
Sìch itëile : se diviser
Sìch lide : se supporter
Mìnderhëit : minorité
Mehrhëit : majorité
Versehnùng : réconciliation.

 Jean-Christophe MEYER (Bleschwiller)